Psydia: [Hit.İ.] Hititçede Göller Bölgesi’nin ismi, Toponim.
Yapısı / morfoloji: Bileşik kelime. [Psı : Su + dei: kötü] şeklinde sıfat tamlaması biçiminde oluşmuş bir kelime öbeğidir. Adygecede sıfatlar isimden sonra gelir. Psy: Su (isim). De(y)i: kötü (sıfat.)
Adıge dilinde günümüzde bile aşina olduğumuz bu kelimeyi, farklı toplumlar kendi dil yapılarına uydurarak kullanırlar. Bunun anlaşılabilir bir yanı vardır. Akademide çözümleme yaparken kelimenin orijinalitesine bağlı kalmak zorundadır. Haliyle kelimenin Pisidia, Psidia, Psidiye, Psydia benzeri farklı yazımları kelimeyi asli yapısından uzaklaştırmaktadır. Biz, kelimeyi aslına en uygun gördüğümüz Psydia şeklinde yazmayı yeğliyoruz.
Etimolojik detay
Psydia toponimi (yer adı) bildiren bir kelimedir. Hititler döneminde, Antik Çağ Göller Bölgesi’nin adı olarak kullanılmıştır. Kelimenin, Pisidia, şeklinde kullanılıyor olması Grekçe: Πισιδία) Pisidia şeklinde yazılması ile ilgili bir durumdur. Ne var ki kelimenin Yunanca olduğunu hiç sanmıyorum. Psydia bölgesi halkının dili neredeyse yeterince bilinmeyen bir dil algısı yaygındır. Çünkü Adygece / Çerkesçe bağlantısı adeta hiç çalışılmamıştır. Hint-Avrupa dillerinin doğu koluna ait olduğu gibi görüşler de vardır. Ancak doğu kolu olmuş olsaydı kelime veya kelime çbeği [s/c] veya [ş / щ] sesiyle biiþmesi gerekirdi. Psydia halkının dili ile Grekçe farklı dillerdir. Kelime Psidia, Psidya şeklinde imlalara rastlamak mümkündür. Ancak kelimenin kökünü ve kökenini bilemedikleri için yazımda değişik şekillerine rastlamamız söz konusudur. Antik çağ kaynakları çalışmış Hititologların kelimenin imlasını verdiğimiz bilgileri de göz önüne alarak yeniden değerlendireceklerini umuyorum. Kelimeyi Avrupai okuma şekliyle yazıyor, kelimenin sonu- ia yazıyorsanız başını da öyle yazın, Pisi diye değil PSY şeklinde aslına uygun olsun. Türkçe alfabeyle ise Psıdiya uygun bir yazımıdır. Tabi Hititologların kodlayarak yazımları önceliğimiz olmalıdır. Ne var ki ben Hititçe tableti bulamadım. Sonuçta kelimenin Avrupai ve doğru yazımı Psydia şeklinde olduğu kanısındayım. Anlamı da kötü su bölgesi, demektir. Günümüzde bile Adigecede yaşayan bir kelimedir. Psydei (Psıdeyi) şeklindeki söylem kötü su anlamına gelir. Bu durumda bölge adı belirtilmemiş olur. Kelime sondaki -dei (deyı) kötü demek. PsydeiA derken sonundaki –(y)A– coğrafi bölge (tıponimi) ifade eder. Anlama baştaki kelimeye bağlı olarak (ait) anlamı katar. AdigeYA, İtaliYA, TürkiYA gibi.
Psydia: Kötü su bölgesi, anlamını taşır. Psydia kelimesi Göller bölgesinin adı. O zamanlar göller yöresi, sazlık, bataklık ve deprem bölgesi olduğunu göz önüne aldığımızda, Özellikle Adygece / Çerkesçe bilenler için Psydia kelimesi, coğrafi göller bölgesini mükemmel bir şekilde tanımladığına şahit oluruz. Bu bilgiyi de atlamamak gerekir. Bilimsel çalışmalarda özellikle ad olan kelimelerin okunmasına ayrı özen göstermek gerekmektedir.
Bir ihtimal daha vardır. Adyge / Çerkes dilinde Psydıyığ, donuk (hareketsiz) su anlamını taşımaktadır. Bu kelimenin Doğu Adigece şivesindeki günümüz söylemi Psydiya (Psıdiya/Псыдия) şeklindedir. Batı Adigecedeki Ğ / гъ yumuşak ünsüz ses, Doğu Adigecesinde uzun  sesine evirilmektedir. Ne var ki bütün göllerin aynı özelliği göstermiş olmasının zayıf bir ihtimal olduğunu da düşünerek ilk yorumun daha doğru olduğu kanısını taşımaktayım. Bu bölgede yaşayan halkı da Psydialılar olarak adlandırılmış olsa gerekir. Bölgenin Büyük İskender ve Romalılar dönemlerinde yönetim zafiyetleri oluşmuş ve zamanla Romalılara karıştıkları sanılmaktadır.