Çıpxe / чыпхэ: [Ady.İ.] Ata vurulan tamığenın adıdır. Dağlama yöntemiyle genellikle atın sol arka baldırına basılır. Çıpxe birleşik bir kelimedir. Çı /Чы (Şı /Шы): At demektir. Hatıkuay şivesi başta olmak üzere özellikle iç batı Adigelerinde sıkça kullanılır. Kız kardeşim derken si şıpxhu /…
Asır / Гъэшъэр /غاصر: (Ar.İ.) Yüzyıl. Asır. Keliemenin etimolojisi: (İ)Adıgece olarak incelendiğinide ses, anlam, kelime yapısı yönlerinden bütünlük sağlamaktadır. Sıfat tamlaması şeklinde meydana gelmiş birleşik yapılı bir kelimedir. Arapça yönünden kaynaşmış basit yapılı bir kelimedir. Kelime tahlili: Ğe /гъэ: Yıl Še…
ثواب / Sevap / Псэуапӏ: [Ar.i.] TDK kelimeyi, “(seva:bı), Arapça s̱evāb 1. isim Hayırlı bir davranış karşısında Tanrı tarafından verileceğine inanılan ödül; ecir: “Bunun günahı değil, olsa olsa sevabı vardır.” – Haldun Taner 2. isim Tanrı tarafından ödüllendirileceğine inanılan davranış,” şeklinde verir. Nilantan Sözlük “Arapça s̠wb kökünden gelen s̠awāb ثواب “1. amelin karşılığı, Allah’a itaatin ödülü, 2. iyi amel” sözcüğünden alıntıdır. Bu…
Псарэ / Psape [Ады.ц.] ЦӀыфэр псаузэ Тхьам пае ышӀагъэ шӀуагъэр яцӀэр ары. Хьадрыхэ къэнэхъэжьыгъэ нэужъым цӀыфым ыпашъхьэ къыралъхьажьынэу щыӀэ шӀошъыныгъэ м пэущэигъэ лэжьыгъапчӀэ. гущыӀэпкъыр: гущыӀэ зэхэт. 1. Псэ: зы лъэхъанэ Ӏэпеъ-лъэпкъыр зезыхьэрэ, нэмлъэгъу шъыпкъэр. 2. Пэ: 1. псэ зиӀэхэмкӀэ гъонитӀу зиӀэ, жьы къэщэпӀэ пэпкъугъэр.2. Ӏэмэ-псымэхэм, чӀы…
Lhekholheş / лъэкъолъэш: [Ady.i.] Güçlü, soylu, asil aileler ve bireyler. Kelimenin açıklaması: Özgür ve çok güçlü aileler. Bugünkü deyimle işveren, tüccar, büyük mal mülk sahibi sermayedar insanlar. Pşı olan toplumlarda doğrudan pşı ile irtibat kurarlar. Gerektiği zaman askeri güç çıkartabilir ya da…
Halife / خ ل ف / Хъалифэ: (Ar.i.) Birinin yerine geçme, vekil, yönetimi temsil etme. Benzeri anlamlarda kullanılmaktadır. Bunlar kelimenin sonradan kazandığı anlamlardır. Halife kelimesinin etimolojisi Kelime Otej teoremi kriterlerine göre incelediğimizde bileşik yapılı ve üç ayrı kelimeden oluştuğunu görürüz. خ…
Male: [İng.İ.]. Mâle: Fr.İ]: Erkek. Biçim / Morfoloji: İngilizede ve Fransızcada yalın (basit) kelime. Köken / Etimoloji: Adygeceye [Çerkesçeye] dayanır. Morfolojik olarak bileşik kelimedir. Kelimenin kökü [lhe / лъэ] kelimesidir. Lhe / Лъэ: 1. Ayak. Vücudun ayak parmağından kalçaya kadar olan kısım. 2.…
Office: [Fr.i.] Makam, görev veya çalışma yeri. Latince: Officium. Anlam: İşlik, iş yeri. Britannica Sözlük: A : ¨İnsanların masa başında iş veya mesleki faaliyetlerde bulunduğu bir bina veya oda,¨ şeklinde vermiş. Kelimenin, anlam daralması ya da genişlemesi yoluyla olmuş başka anmamları mevcut Bkz 1: …
Ketıw / Чэтыу / Kedi: [Ady.İ.] Birleşik kelime. Çet / Чэт: 1. Tavuk 2. Ağıl tarzı hayvanlar için barınak. +[ы]у: Kedilerin kendi aralarda birbirlerine karşı koyarken çıkardıkları ses. İki kelimenin birleşimi, kendi yerinde [+ww] diyen varlık tanımlaması yapıyor. Adıgabze – Şapsığ ve bir kısım Kabartay şivesinde [Ç] sesi yok; bu…
Qualité / Kalite / Къэлъытэ Kelime çeşidi: [Fr. S.] Cümle içerisinde kullanım biçimlerine göre isim olarak da kullanılır. İnsan kalitesi terbiyesinden belli olur. [İ.] Etimolojik çalışmalarda kaliteli yazılara pek rastlayamıyoruz. Ayrıca Adygecede khelhıte / къэлъытэ kelimesi fiil olarak da kullanılır. Anlam / Semantik: 1. Nitelik, değer. 2. Herhangi bir yönden üstün…