Тхьам / Tha: [Ady.İ.] Allah’ın Adıge dilinde adı.Tanrı, yaratıcı. Her şeyi yoktan var eden, yaratan. Hiç bir şeye ihtiyaç duymayan, her şeyin ona ihtiyaç duyduğu mutlak ve tek varlık.
Biçim: Kelime basit biçimli olarak da olsa bile bileşik yapılı bir isimdir. [T ve H] kelimeleri. T(ı) / Т(ы): ver. Ha /Хьа: 1. Canlı varlık.2. İnsan.
Anlam / Semantik:
1. Тхьа / Tha: Canlıyı veren, kavramından Thaolojik terim olarak isimleşmiş ve yaratıcı için özel isim olarak kullanılmıştır.
2. Тӏахьа / T’aha [Тӏа + Хьа / T’a + Ha] şeklinde Arapçada ki gibi [ط] dar şeklinde ise anlam biraz farklılaşır.
• Тӏа + T’a: Toprağı kazıma
• Хьа + Ha: Canlı varlık, insan.
Тӏахьа / T’aha: İnsanı topraktan (kazıp) çıkartan, topraktan yaratan, topraktan veren, anlamında özel isim halini almıştır.
Тхьам / Tham kelimesinin sonuna (-m veya -r) sesi gelerek kullanıldığında Kelime belirtili halde kullanılmış olur.
Тхьа / Tha kelimesinin yaşadığı farklı diller ve fonetik ve Semantik benzerlikler :
İskandinav dillerinde: Thor
Sanskritçe: Dhar /Dharma [kozmik düzen ce yasa]
Yunanca: Theos
Moğolca ve Türkçe: Tenger (Thanger) kelimesinden verilmiş olma ihtimali var)
Sümerce: Dingır (Thengir, kelimesinden verilmiş olma ihtimali var.)
Arapça: Kur’an’da geçen [طه /тӀахьа] kelimesi ile anlamdaş olma ihtimali oldukça yüksektir.
THA: Tanrı, yaratıcı, üstten gelen güç.
Adığabze’de “Thar” kelimesi Tanrı’yı, “Tha” ise bu yüce gücün kökünü temsil eder. Bu ses – kalın ve derin “T”, ardından gelen açık “A” – Kur’an’daki Ṭāhā ile birebir örtüşür. Üstelik Arapçada ط (ṭâ) sesi de kalın, sert ve ötümlüdür; Adığabze’deki “Th” sesiyle oldukça yakındır.
Bu benzerlik sadece ses düzeyinde değil, anlam düzeyinde de dikkat çekicidir:
Tha → Yaratan, düzen kuran, var edici.
Ṭāhā → Kur’an’da anlamı açıklanmamış ama sureye ilahi bir hitapla başlar.
Arapçada anlamı belirsiz olan bu kelime, Adığabze gibi ses-anlam bağlantısının güçlü olduğu dillerde oldukça açık ve İlahidir.
Hocam çerkesçe Allah’ın (c.c.) isimleri olduğu gibi her milletin kendilerine has isimleri vardır biliyorsunuz. Yalnız şunu vurgulamak gerekir. Allah’u Teâlâ; Dünyada ki bütün kullarına cihan şumül bir isimle hitap etmiştir ki, o da الله – Allah ismidir bu isimde öyle bir özellik yani mucize var ki, dünyada başka bir dilde veya bir benzeri katiyyen yoktur. Mesela; الله isminin önünden bir harf – ا- elifi aldığınız zaman لله kalır, mana bozulmadı yine Allah demektir. لله önünden -ل- lam harfini aldığınızda له kalır yine bozulmadı Allah’ın ismi aynıdır. له önündendeki tekrar -ل – lam harfini aldığınızda -ه- He harfi kalır, Hu de Allah’ın ismidir. Yani hiç bozulmaz. Fakat dünyada hangi dil olursa olsun binlerce kelimelerde başından birer harf aldığınızda bozulmayan başka bir dii yoktur. Allah kelimesi Bir mucize olarak verilmiş ve insanlığın ortak bir ismidir. Çerkesçede (Алыхь) deniyor,
The ( тхьэ ) türkçe karşılığı Tanrı demektir.
Üstadım şu kar söyleyeyim: Türkçede “tanrılar” kullanımı vardır ama Adıgecede “Tha-lar” şeklinde çoğul kullanımı yoktur. Tha birdir ve tektir.bu da Adıgelerin kök inancın tekil ve Hanif olduğunu gösterir. Bazı sapmalara rağmen düregelen ve bize ulaşan zincir budur. Selam ile..