اهل / ahl – |ахьыл): [Ady.İ.]
Anlam / semantik: Kan bağı olan, kendilerine miras düşen kişi yada kişiler.
Biçim / Morfoloji: Bu kelime birleşik yapılıdır. Kelimelerin tahlili şu şekildedir:
A / |а: [Ady.İ.] El.
Hı / Хьы: [Ady.F.]Götür. Mastar şekli: Hın / Хьын
Ah / |ахь: [Ady.İ.] Eliyle götürdüğü, tanımlamasıyla [kişiye düşen pay.] Kişiye ait olan hak.
L / Л: Bu ses [L’ / л|]: Sesinden evirilmiştir. [L’ı / л|ы]: [Ady.i.] Adam, anlamına gelir.
Ahıl’ / |ахьыл|:Bir ailenin üyeleri. kendisine pay, miras düşen kişi veya kişiler. Kelime günlük kullanımında semantik olarak kadın ve erkek her ikisini de kapsamaktadır. Yaşayan bir kelimedir. Bu bağlamda, Adıgecedeki (Çerkesçe) Ahıl / |ахьыл kelimesi, Arapçadan daha kadimdir. Çünkü (أهل – ‘ahl – |ахьыл) kelimesini Arapçada üzerinden anlamlı bir şekilde ayrıştırmak mümkün değildir.
Dilin ve kelimenin farklılaşma şekli:
1. Kelime Adygeceden / Çerkesçeden Arapçaya geçmiş ve zaman içerisinde kökleşerekmevcut halini almıştır. Bu süreçte sadece kökleşmiş haliyle anlam taşıyabilmektedir. Bu nedenlede kelime varlık – ses – anlam ilişkisini kaybetmiştir.
Sonuç:
Adıgecedeki (أهل – ‘ahl – |ахьыл kelimesi, Kur’an’da geçen ehl / اهل kavramının tarihsel ve dilsel derinliğini anlamak açısından oldukça kıymetli bir anahtar bilgi sunmaktadır.
2. Arapça ve Adygece geçmilte kök dil birliği varken zamanla ayrışmaya başlamış ve kelime aynı ses, aynı anlam içerisinde dil kendi yolunda ilerlemiş, bu süreçte mevcut kelimeyi kendisi türetmiş, zamanla da bileşik olma özelliğini yitirerek kelime kökleşmiştir. Başka bir deyişle seste anlam olma özelliğine sahip iken bu özelliğini yitirmiş ve ayrışarak kendi dil yapısını oluşturmuş ve kelime de zamanla kökleşmiştir. Bu tarz dillerin ayrışma yollarından biridir.
Etimolojik olarak bu tarz örneklemler Otej teoremi konusundaki düşüncelerimi doğrulaması açısından son derece önemlidir.
Not: Aşağıda kelinenin kapsamlı olarakmişkebeceği ling adresi verilecektir.