Thamate / тхьаматэ: [Ady.İ.] Çerkes toplumunda en önemli sosyal sınıflardan birisidir. Kelime birleşik yapılı bir kelimedir. Tha ve mate isim olan kelimelerden meydana gelmiştir.
Tha / Тхьа: Tanrı. Ancak çoklu tanrı karşılığı yoktur. Çoğul kullanımı yoktur. Var, gösterenler zorlama yorumlardır; tektir ve çokluk içermez. Bu açıdan Adigeler / Çerkesler Hanif’tir.
Mate / матэ: Vermek lütufta bulunmak. Kelimenin kökeni “tı:ver” fiilin 3. Tekil halinin geçişsiz çekim biçimidir. Örneğin Thar mate, te / тэ fiilinden gelir. Fiil geçişsiz şekildedir. Mastar hali ten şeklindedir. Geçişli şekli tın biçimindedir. Thar yetağ (Tanrı vergisi, Tanrının lütufta bulunduğu.)
Thamate / Тхьаматэ: Tha (Tanrı) adına lütufkâr hareket eden. Toplumun Thamate algısı adaleti, hakkı, bilgiyi dağıtan, veren, toplum düzenini sağlanmasında görev alan ve risk yönetiminde mahir, adil, sözü dinlenen, Xabze’ye vakıf, sivil, ücretle iş yapmayan, tecrübe sahibi, hatip, herkesin ittifakta neredeyse itirazı olmayan, yönetim erkinden bağımsız, bilge kişi.
Thamate / Тхьаматэ yardımcısına Thamate khuadze / Тхьаматэ къуадзэ veya Thamate guazde / Тхьаматэ гуадзэ denir.
Kabardey şivesinde Themade / Тхьэмадэ şeklindedir. Burada “made” şive farkı değil tercih etmek anlamındaki kelimedir.
Themade / Тхьамадэ: THA’NIN (Tanrı’nın) tercihi. Tanrı adına adaletle tercihte bulunan, demektir. İşlevsel olarak aralarında bir fark yoktur.
Karaçayca, Gürcüce ve başka Kafkasya’da konuşulan dillere Tamada şeklinse geçmiştir.
Not: Adıgabze / Çerkesçe video anlatımı için lingi tıklayınız. https://www.facebook.com/share/v/1ELjjYCrob/
Türkçe video anlatımı için lingi tıklayınız: www.bramotejetimoloji.com/wp/wp-admin