At – ta – aš/ат-та-аш (aттaş – атэш): [Hit.İ.] Kelime Hititçeden Türkçeye [baba] anlamıyla çevirilmiş.
Ayrıca [At+ta /Ат +та] kelimesi de [baba] olarak çevrilmektedir. Bu çeviri doğru olmakla beraber [attaş / атэщ] kelimesinin baba olarak çevrilmesi yanlıştır. Doğru çeviri [babanın erkek kardeşi / amca] olarak çevrilmesi doğru olduğu görüşündeyim.
Her iki kelime Adygecede yaşayan işlek kelimelerdir.
Kelimenin Etimolojisi:
At-taş/ат–тэш: [Ady.İ.] Birleşik bir kelimedir. Kelimenin kökeni tı – ты kelimesidir.
Anlam: Babanın erkek kardeşi tanımlamasıyla amca, demektir. Yaşayan bir kelimedir. Kelimelerin başındaki (a) sesi artikeldir. Farklı dillerde kökleşmiş olarak yaşamaktadır.
Ş(I)/ш(ы): [Ady.İ.]. 1. Erkek kardeş. 2. Binek hayvanı olan at. demektir. Kelime sonuna eklendiğinde sonundaki sesli harf düşer, cezimli gibi okunur, ateş/атэш gibi.
Konuyu bilmeyenler ş/ш sesi/kelimesi yapım eki gibi algılanabilir. Böyle bir ek olmadığı için böyle bir düşünce de doğru değildir.
- Ar, se si ateş: ар сэ си а тэш, demişsek; “O benim amcam (babamın erkek kardeşi) dir,” anlarız. İsim cümlesinde yüklem olan ateş/а тэш, kelimesi “ babamın erkek kardeşidir” anlamındadır. “O benim amcamdır” demek için kelime sonuna çift (ş- ш) sesi gelir.
- Kelime Adygabzenin doğu şivesinde [Ş/ щ] sesi ismin ve fiilin sonunda pekiştirme olarak kulanılabilir. -Mı kaqorer syateŞ: Bu gelen babamdır.
Antik çağda -dir anlamında (ş / щ) sesi yerine (s / с) sesinin kullanılıyor olduğu da bilinen bir durumdur. AspendoS, HadeS, KyzikoS, AsoS vb.
Bu durumda -dır anlamındaki ek fiil olmasından çok, şı–шы: erkek kardeş anlamındaki kelime olduğu daha gerçekçi bir durum olduğu anlaşılmaktadır.