Workh / оркъ: [Ady.i.] Pşıye bağlı olarak toplum güvenliğini sağlar. Askeri, ekonomik, güvenlik, sosyal olaylar vs sorumlu güçlü kişiler. Devletin siyasal örgütlenmesinde pşılardan sonra yer alır. Pşılara bağlı hareket ederler. Xabze’nin uygulanmasına özen gösterirler. Adige ahlak kurallarına uyum, edebi konuşma, cesur…
Pşerah / пщэрахь: [Ady.i.] Bileşik kelime. Pşı ya da thamatelerin (Tanrı adına görev üslenenmiş bilge kişiler) güvenliğinin genel sorumlusu. Baş güvenlik sorumlusu. Toplum içerisinde pşı veya thamate ile dışarısı arasında ilişkiyi kurar. İçeri girecek olan kişi onun izni ile girer. Cemiyetlerde yemek yeme sürecinde kapının…
Pşımyapş / пщымяпщ: [Ady.i.] Bileşik kelime. Pşıların pşısı. [Şahlar şahı] ünvanını tam karşılığıdır. Pşıların kendi aralarında seçtiği en büyük pşı. Adige topraklarında 30 pşı toplanarak din ve vatan uğruna savaşmaya yemin etmişler, pşımyapş seçilen son pşı, Boletıkho Canbolet (Болэтыкъо Джанболэт) olmuştur.…
Pşıkho / Пщыкъо: 1. Pşı oğlu. Prens. 2. Ailede gelin için kocasının diğer erkek kardeşleri. Kayınbirader Adıgelerin devlet örgütleme sistemi ile aile, soy ve boy örgüt ilişkileri aynıdır. Hıyararşik örgütleme sisteminde pşıdan sonra gelen kişi pşıkhodır. Yazılı olmayan en eski zamanlardan beri…
Pşı / Пщы: [Ady.i.] 1. Ölç. ölçekle ölçme işi. payı, hisseyi belirleme. 2. Adigelerde belirli bir bölgenin ve toplumunun en üst yöneticisi. Bey, prens, kral anlamlarında kullanılsa bile çok daha eski dönemlerde [kral] kelimesine karşılığıdır. Pşı sonradan kazanılan bir unvan değil, soydan gelen…
Hambereş / Хьамбэрэщ: [Ady.i.] 1. Ambar. Arpa, buğday vb tahıl ürünlerinin konduğu kapalı alan. 2. Çeşitli eşyaların ya da malzemelerin konduğu yer, depo, ardiye. Köken: Adıgece: Hambar. Bileşik yapılı.Ha:arpa. Hame: İşlenmiş arpa. Be: Çok. [-r]: Belirlilik eki. Terim anlam: Çok arpa bulunan yer. Kelime tanımlama yapar.…
Hameşha / Хьамэщхьэ [Hat.i.] Birleşik kelime Önce kelimenin tahlilini yapalım sonra Adıge toplumu ile Hititlerin tarım kültürü ile olan kültürel benzerlikler hatta kültürel aynılıklar üzerinde duralım. Hameşha kelimesi yapı itibariyle üç ayrı kelimeden meydana gelmiş birleşik bir kelimedir. Genç kuşak…
Din / دين / Дин: [Ar.,İ.] Arapça [d – y – n] mastar kökünden türediğini iddia edenler olmuştur. Semantik açıdan: “âdet, durum; ceza, mükâfat; itaat ” [Tümer,G.,Genel Olarak Din], Ragıp el İsfahaniye göre, “İtaat ve ceza” olarak ele alır. İstılahi anlamda “Allah’ın kulları için tercih ettiği manzumeler bütünü” şeklinde…
Dereke:“Ar. daraka ͭ دركة [#drk mr.] merdivenin en alt basamağı, bir şeyin en dip noktası ~? Aram drākā דרכא basamak, yol < Aram #drk דרכ ayağıyla basma = Aram #drg דרג yürüme, gitme → dereceTarihte En Eski Kaynak “alt basamak” [Saraylı Seyf,…
“De / дэ: *[Ady. F.] kabul et. Emir kipi. Mastar: Den. Den kelimesi ve İlişkili Kavramlar1. De / дэ: (kabul et.) Ady. Fiil. Mastar: den. 2. De/дэ: Yer zarfı. Ara, çevrili yer, yerleşim birimleri için pasif fiillerde bulunma, aktif fiiller eylemin geçtiği yerin biçimini bildirir. Kelime…