“go(v.)
Eski İngilizce’de gan kelimesi, “ilerlemek, yürümek; ayrılmak, gitmek; meydana gelmek, gerçekleşmek; fethetmek; gözlemlemek, uygulamak, pratik yapmak” anlamlarına geliyordu. Bu kelime, Batı Cermen dillerinden gelen *gaian kökünden türemiştir ve bu kök, Eski Saksonca, Eski Frizce gan, Orta Felemenkçe gaen, Felemenkçe gaan, Eski Yüksek Almanca gan, Almanca gehen gibi dillerde de benzer biçimlerde yer alır. Bu kelimenin kökeni, Proto Hint-Avrupa kökü *ghē-ye dayanır ve bu kök, “serbest bırakmak, bırakmak; serbest kalmak” anlamlarını taşır. Aynı kökten gelen kelimeler arasında Sanskritçe jihite (“gidiyor”), Eski Yunanca kikhano (“ulaşıyorum, karşılaşıyorum”) da bulunur. Ancak, bu kelimenin akraba kelimeleri konusunda genel bir görüş birliği yoktur.” Metnin orijinaline buradan ulaşabilirsiniz. https://www.etymonline.com/word/go
Yukarıdaki bilgilerin etimolojik yönünden muğlak ve yetersiz olduğunu anlamak çok da zor değildir. Bu durumu ortadan kaldıracak tek bilgi kaynağının Adıge dili (Çerkesçe)dir.
Kelimede anlam / Semantik.
Go (к|о / qo): [F.] Gitme eylemini ifade eder. Bu yalın haliyle emir kipi 2. tekil olarak da kullanılır. Mastar, ”qon” şeklindedir. Zaman kavra içeren kelimelerle sıkça kullanılır: гъэр к|уагъэ / Ğer quağe: Yıl geçti. (bitti anlamda.). Ыгнгт нфншдьфыш Suyun yayılması anlamında kullanılır. Псэр мыдэ нэсы къэк|уагъ / Pser mıde nesı khequağ: Su buraya kadar geldi. Bir durum hakkında rahat yaklaşımı ifade ederken cümle başında kullanılır. К|о загъори афэдэуи мэхъу/ / Qo zağore afedewi mexhu. İşte bazan da öyle oluyor. Fillerin sonuna gelir meslek bildirir, bir şeyin sıkça yapıldığını ifade eder. Lejaqo / лэжьак|о: İşçi. Еджак|о / yecaqo: Öğrenci (okuyucu)Бэнак|о / Benaqo: Güreşçi. Тыгъуак|о Tığuaqo: Hırsız. Bazı kelimelerin sonuna gelir iisim kelime oluşturur. л|ык|о / Lh!ıqo: elçi. Sonuna (-r) sesini alır sıfak oluşturur. к|ор / qor: Hızlı yürüyen, rahvan. Şıqor: rahvan at. Deyimlerde yer alır. Ари афэдэу к|уагъэ / Ari a fedew quağe: O da öyle geçti gitti. (-ж, -j) sesini alır dönüp gitmek, geri gitmek kavramını karşılar. Gelmek kavranını ise eylemi özne merkezli kılan къэ / khe önekini alarak ifade eder. къак|а / khaqo: Gel (Bu tarafa yürü) Çünkü asl eylem yürümek eyllemidir.
Biçim / Morfoloji:
Go ”к|о / qo”: Biçim olarak yalın bir fildir.
к|о / qo” Sesin ortaya çıkışı ve Fonetik yapı:
Bu ses özellikle çamurlu yolda yürürken ayakların çıkardı sesin yansımasıdır. Sesin aslı ”к|у / qu” şeklindedir. Bu ses sonraki zamanlarda farklı dillere geçerken sadece ”g” şeklinde ”go” şeklinde döşüşerek geçmiştir. Yürüme eylemi ve eylem sırasında ayaktan çıkan ses eşleşmesi gitmek şeklinde ifade ettiğimiz ”yürüme / qon° kelimesini oluşturmuştur. Somut üzerinden dile getirdiğimiz bu ifade olgusal dünceye güzel bir örnektir.